p+98 31 32298095
و آن حكمت آميز و بلندمرتبه است و در ام الكتاب در نزد ماست. (سوره مباركه زخرف، آيه 4)
ام الکتاب | آشنایی با سوره ماعون

آشنایی با سوره ماعون

در این صفحه اطلاعاتی پیرامون این سوره از قرآن کریم به صورت آماری و مختصر برای شما فراهم شده است.

آمار و اطلاعات

نام سوره: ماعون
تعداد آیات: 7
تعداد کلمات: 25
تعداد حروف: 114
ترتیب نزول: 17
محل نزول: مکه مکرمه

معانی نام سوره: ماعون از ریشه معن گرفته شده و به معنای زکات لوازم ضروری و اولیه خانه میباشد.

نامهای دیگر: اریت الذی

ویژگیهای سوره: شناساندن کافران و مسلمانان کافر صفت که همواره بی رحم و بی انصاف و بی مروت بوده و با این عمل خود دیگران راهم تشویق میکنند.

موضوعات مطرح شده: معرفی گروه کافران و بی دینان و مسلمانان کافرصفت.

متن و صوت

شرح محتوا و خصوصیات

فضیلت قرائت و خواص سوره ماعون
یکصد و هفتمین سوره قرآن که مکی است و هفت آیه دارد.
در فضیلت این سوره از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم روایت شده است: هر کس که زکات اموال خود را پرداخت می کند این سوره را قرائت نماید خداوند او را می آمرزد.
/پاورقی 1. مجمع البیان، ج 10، ص 546./
هم چنین از ایشان روایت شده است که هر کس سوره ماعون را پس از نماز عشا قرائت نماید خداوند او را می بخشد و تا و قت اذان صبح او را حفظ می کند.
/پاورقی 2. تفسیرالبرهان، ج 5، ص 767./
از امام باقر علیه السلام نیز روایت شده است: هر کس سوره ماعون را در نمازهای واجب و مستحب خود بخواند جزو کسانی است که خداوند نماز و روزه اش را پذیرفته است و او را درباره آنچه در زندگی دنیا انجام داده است محاسبه نمی کند.
/پاورقی 3. ثواب الاعمال، ص 126./
از امام صادق علیه السلام نیز نقل شده است: هر کس سوره ماعون را بعد از نماز عصر بخواند تا عصر روز بعد در حفظ و امان خداوند خواهد بود.
/پاورقی 4. همان./

ختم سوره ماعون
به نیت پیروزی و فتوحات عظیمه از شب دوشنبه تا 15 شب، هر شب 15 بار این سوره را بخواند و در پایان هر یکی بگوید: - یا ایها الذین آمنوا ارکعوا و اسجدوا و اعبدوا ربکم و افعلوا الخیر لعلکم تفلحون - و 15 بار صلوات بفرستد و در پایان همه به سجده رود و حاجت خود را در محضر باریتعالی اعلام دارد.
/پاورقی 5. درمان با قران، ص 166./

شأن نزول و محتوای سوره ماعون
این سوره به عقیده بسیاری از مفسران، از سوره های - مکّی - است، و لحن آیات آن که در مقاطع کوتاه و کوبنده، از قیامت و اعمال منکران آن سخن می گوید، گویای همین مطلب است.
روی هم رفته، در این سوره صفات و اعمال منکران قیامت در پنج مرحله بیان شده، که آنها به خاطر تکذیب این روز بزرگ چگونه از - انفاق - در راه خدا، کمک به - یتیمان - و - مسکینان - سر باز می زنند، و چگونه در مورد - نماز - مسامحه کار و ریاکارند، و از کمک به - نیازمندان - روی گردانند؟
در شأن نزول این سوره، بعضی گفته اند: درباره - ابوسفیان - نازل شده، که هر روز دو شتر بزرگ نحر می کرد، و خود، اطرافیان و یارانش از آن استفاده می نمودند، اما روزی یتیمی آمد و تقاضای چیزی کرد، او با عصایش بر او زد و او را دور کرد. بعضی دیگر گفته اند: آیه درباره - ولید بن مغیره - یا - عاص بن وائل - نازل شده است.

داستان سوره ماعون
بحث روایتی چند روایت درباره مفاد آیات گذشته از جمله: سهل انگاری درباره نماز و مراد از منع (ماعون)
در تفسیر قمی در ذیل آیه شریفه (ارایت الذی یکذب بالدین) آمده که این آیه در باره ابو جهل و کفار قریش نازل شد،
و در ذیل آیه شریفه (الذین هم عن صلاتهم ساهون) آمده که منظور از این جمله کسانی هستند که به کلی نماز را ترک کنند، زیرا اگر صرف سهو آدمی را مستوجب ویل سازد، باید همه مس توجب باشند، چون هر انسانی و مسلمانی در نمازش سهو می کند، امام صادق علیه السلام در ذیل این آیه فرموده: منظور تاءخیر نماز از اول وقت و بدون عذر است.
و در کتاب خصال از علی علیه السلام آمده که در ضمن حدیث چهارصد بندی فرمود: هیچ عملی نزد خدا محبوبتر از نماز نیست، پس مبادا هیچ کاری از کارهای دنیا شما را از نماز در اول وقتش باز بدارد، برای اینکه خدای عزوجل اقوامی را به همین جرم مذمت نموده و فرموده: (الذین هم عن صلاتهم ساهون) یعنی کسانی که از در غفلت نسبت به امر نماز و اوقات آن سهل انگاری می کنند.
و در کافی به سند خود از محمد بن فضیل روایت کرده که گفت: از عبد صالح (موسی بن جعفر علیه السلام از مفاد کلام خدای عزوجل پرسیدم که می فرماید: (الذین هم عن صلاتهم ساهون)، فرمود: کسی است که حق نماز را ضایع کند.
مؤلف: و این مضامین در روایاتی دیگر نیز آمده.
و در الدر المنثور است که ابن جریر و ابن ابی حاتم و بیهقی در کتاب سنن خود، از علی بن ابیطالب روایت کرده اند که در تفسیر (الذین هم یراون) فرمود: یعنی با نماز خود ریا می کنند.
و نیز در همان کتاب آمده که ابو نعیم و دیلمی و ابن عساکر از ابو هریره نقل کرده اند که گفت: رسول خدا صلی اللّه علیه و آله و سلم در تفسیر آیه و (یمنعون الماعون) فرمود: ماعون همه آن چیزهایی است که مردم به عنوان کمک در بین خود عاریه می دهند و می گیرند، از تبر گرفته تا دیگ و دلو و نظایر آن.
و در کافی به سند خود از ابو بصیر از امام صادق علیه السلام روایت آورده که در ضمن حدیثی فرمود: منظور از ماعون در جمله (و یمنعون الماعون) قرضی است که بدهی و احسانی است که بکنی، و اثاث خانه ای است که به عاریه بدهی، زکات هم یکی از مصادیق ماعون است.
مؤلف: در این روایت ماعون به زکات هم تفسیر شده، و این تفسیر از طرق اهل سنت نیز از علی علیه السلام روایت شده، نظیر روایتی که در الدر المنثور به این عبارت آمده: (ماعون) زکات واجب است که از آن مضایقه می کنند، و به نماز خویش خود نمایی و ریا می کنند، و مانع زکات خود می شوند.
و در الدر المنثور است که ابن قانع از علی بن ابی طالب روایت کرده که گفت: از رسول خدا صلی اللّه علیه و آله و سلم شنیدم می فرمود: مسلمان برادر مسلمان است، وقتی با او بر خورد می کند، سلامش می گوید، و او سلام را به وجهی بهتر به وی بر می گرداند، یعنی او باید سلام کند و این باید علیک بگوید و باید که ماعون را از او دریغ ندارد. پرسیدم یا رسول اللّه ماعون چیست؟ فرمود: از سنگ گرفته تا آهن و از آب گرفته تا هر چیز دیگر.
مؤلف: رسول خدا در روایتی دیگر آهن را به دیگ های مسین و تبر آهنین، و سنگ را به دیگهای سنگی تفسیر فرموده.